Uważność, nazywana również kontaktem z chwilą obecną, to jeden z kluczowych elementów elastyczności psychologicznej w nurcie terapii ACT (Acceptance and Commitment Therapy). W pracy terapeutycznej opartej na ACT rozwój umiejętności uważności odgrywa fundamentalną rolę – wpływa bowiem na wszystkie pozostałe procesy: defuzję, akceptację, ja-obserwujące, wartości oraz zaangażowane działanie.
Dlaczego to takie ważne? Bo uważność jest o zauważaniu tego, co dzieje się tu i teraz – zarówno w naszym wnętrzu, jak i w otaczającym świecie. To dzięki niej możemy dostrzec własne myśli, emocje i sygnały z ciała. Bez tej zdolności trudno wejść w defuzję, zaakceptować doświadczenia czy odpowiedzieć sobie na pytanie: „co jest dla mnie ważne?”.
Czym jest uważność?
Uważność to umiejętność zatrzymania się i skierowania uwagi na chwilę obecną – na to, co realnie dzieje się w danym momencie.
- „Tu” oznacza miejsce, w które kieruję swoją uwagę: moje ciało, myśli, emocje albo otaczającą mnie rzeczywistość – dźwięki, obrazy, zapachy.
- „Teraz” to chwila obecna – jedyny moment, na który mam realny wpływ.
To właśnie teraźniejszość jest przestrzenią mojej sprawczości. Nie przeszłość, której nie mogę zmienić, ani przyszłość, która dopiero nadejdzie. Dlatego kontakt z chwilą obecną to fundament działania w zgodzie z sobą.
Uważność jako umiejętność – jak ją ćwiczyć?
Uważność to umiejętność, którą – jak mięsień – można rozwijać. Im częściej ją praktykujemy, tym bardziej naturalna się staje. Ćwiczenie uważności polega na świadomym przekierowywaniu uwagi na wybrane przez nas doświadczenie.
Przykłady praktyk uważności:
- Medytacja uważności
- Skanowanie ciała
- Anapana – uważność oddechu
- Świadome picie kawy – skupienie się na smaku i zapachu
- Spacer w lesie – zatrzymanie się, by usłyszeć śpiew ptaków lub poczuć ciepło słońca
- Obserwacja świata za oknem – zauważenie, co się dzieje tuż obok
Moja ulubiona forma praktyki uważności to spacery z psem. Obserwuję co się dzieje dookoła mnie, słucham ile odgłosów ptaków jestem w stanie usłyszeć, zatrzymuję się, by poczuć promienie słońca na skórze. Dzięki temu zwykły spacer przestaje być obowiązkiem, a staje się przyjemnością.
Uważność w psychoterapii online
Jeśli chcesz rozwijać uważność i uczyć się bycia w kontakcie z chwilą obecną, psychoterapia online w nurcie ACT może być dla Ciebie dobrym wsparciem. To bezpieczna przestrzeń, w której wspólnie pracujemy nad pogłębieniem świadomości, elastycznością psychologiczną i życiem w zgodzie z własnymi wartościami.
Zacznij od małego kroku. Wybierz jedną prostą praktykę i sprawdź, jak wpływa na Twoje samopoczucie.
Uważność naprawdę zmienia perspektywę – i jest w zasięgu każdego z nas.